UP Board Class 8 Hindi 14. आर्यभटः is a Hindi Medium Solution which is prescribed by Uttar Pradesh Board for their students. These Solutions is completely prepared considering the latest syllabus and it covers every single topis, so that every student get organised and conceptual learning of the concepts. Class 8 Students of UP Board who have selected hindi medium as their study medium they can use these Hindi medium textSolutions to prepare themselves for exam and learn the concept with ease.
(क) सूर्य: कस्यां दिशायाम् उदेति?
उत्तर: पूर्वस्याम्।
(ख) आर्यभटस्य वेधशाला कुत्र आसीत्?
उत्तर: पाटलीपुत्रे।
(ग) महान गणिततज्ञ: ज्योतिविच्च क: अस्ति?
उत्तर: आर्यभट:।
(घ) आर्यभटेन क: ग्रन्थ: रचित:?
उत्तर: आर्यभटीयम्।
(ड) अस्माकं प्रथमोपग्रहस्य नाम किम् अस्ति?
उत्तर: आर्यभट:।
(क) क: सुस्थापितः सिद्धांत?
उत्तर: पृथिवी च चला। सा च पृथिवी स्वकीये अक्षे घूर्णीति इति साम्प्रतं सुस्थापितः सिद्धान्तः। अर्थात्, पृथ्वी गतिशील है और वह अपनी धुरी पर घूमती है, यही आज का स्थापित सिद्धांत है।
(ख) चन्द्रग्रहणं कथं भवति?
उत्तर: यदा पृथिव्या: छायापातेन चन्द्रस्य प्रकाशः अवरुध्यते तदा चन्द्रग्रहणं भवति। अर्थात, जब पृथ्वी की छाया चंद्रमा के प्रकाश को रोक देती है, तब चंद्रग्रहण होता है।
(ग) सूर्यग्रहणं कथं दृश्यते?
उत्तर: पृथ्वीसूर्ययो: मध्ये समागतस्य चन्द्रस्य छायापातेन सूर्यग्रहणं दृश्यते। अर्थात, पृथ्वी और सूर्य के बीच आए चंद्रमा की छाया पड़ने से सूर्यग्रहण दिखाई देता है।
(घ) आर्यभटस्य विरोध: किमर्थमभवत्?
उत्तर: समाजे नूतनानां सिद्धान्तानां स्वीकारणे सामान्यजनाः काठिन्यम् अनुभवन्ति। भारतीयज्योतिःशास्त्रे आर्यभटस्य सिद्धान्तः नूतनः आसीत्। तस्मात् तस्य विरोध: अभवत्। अर्थात, समाज में नए सिद्धांतों को स्वीकार करने में लोगों को कठिनाई होती है। भारतीय ज्योतिष शास्त्र में आर्यभट का सिद्धांत नया था, इसलिए उसका विरोध हुआ।
(ड) प्रथमोपग्रहस्य नाम आर्यभटः इति कथं कृतम्?
उत्तर: आधुनिकवैज्ञानिकाः आर्यभटं प्रति समादरं प्रकटयन्तः प्रथमोपग्रहस्य नाम आर्यभट इति कृतम्। अर्थात, आधुनिक वैज्ञानिकों ने आर्यभट के प्रति सम्मान प्रकट करते हुए पहले उपग्रह का नाम आर्यभट रखा।
(क) सूर्य: पश्चिमायां दिशायाम् अस्तं गच्छति?
उत्तर: सूर्य: कस्यां दिशायाम् अस्तं गच्छति?
(ख) पृथिवी स्थिरा वर्तते इति परम्परया प्रचलिता रूढिः?
उत्तर: पृथिवी स्थिरा वर्तते इति परम्परया का रूढिः?
(ग) आर्यभटस्य योगदानं गणितज्योतिष संबद्ध: वर्तते?
उत्तर: आर्यभटस्य योगदानं केन संबद्ध: वर्तते?
(घ) समाजे नूतनविचाराणाम् स्वीकरणे प्रायः सामान्यजनाः काठिन्यमनुभवन्ति?
उत्तर: समाजे नूतनविचाराणाम् स्वीकरणे प्रायः के काठिन्यमनुभवन्ति?
(ड) पृथ्वीसूर्ययो: मध्ये चन्द्रस्य छाया पातेन सूर्य ग्रहणं भवति?
उत्तर: कयो: मध्ये चन्द्रस्य छाया पातेन सूर्य ग्रहणं भवति?
(क) सूर्य: पूर्वदिशायाम् उदेति पश्चिमदिशि च अस्तं गच्छति।
(ख) सूर्य: अचल: पृथिवी च चला।
(ग) पृथिवी स्वकीये अक्षे घूर्णति।
(घ) यदा पृथिव्या: छायापातेन चन्द्रस्य प्रकाश: अवरूध्यते तदा चन्द्रग्रहण भवति।
(ड) नौकायाम् उपविष्ट: मानव: नौकाम् स्थिरामनुभवति।
(क) ग्रन्थोऽयम् - ग्रन्थः + अयम्
(ख) सूर्याचल: - सूर्य + अचल:
(ग) तथैव - तथा + एव
(घ) कालातिगामिनी - काल + अतिगामिनी
(ड) प्रथमोपग्रहस्य - प्रथम + उपग्रहस्य
उदय: - अस्तम्
अचल: - चलः / सचलः
अन्धकार: - प्रकाशः
स्थिरः - अस्थिरः / गतिशीलः
समादरः - विरोध:
आकाशस्य - पृथिव्या:
संसारे - लोके
इदानीम् - साम्प्रतम्
वसुन्धरा - पृथिवी
समीपम् - निकषा
गणनम् - गणितपद्धतिः
राक्षसौ - दानवौ
साम्प्रतम् - साम्प्रतं विद्यार्थिनः कम्प्यूटरद्वारा अध्ययनं कुर्वन्ति। (आजकल विद्यार्थी कंप्यूटर के द्वारा अध्ययन करते हैं।)
निकषा - मम गृहं विद्यालयस्य निकषा अस्ति। (मेरा घर विद्यालय के पास है।)
उपविष्ट: - सः सभायां प्रथमासने उपविष्टः आसीत्। (वह सभा में प्रथम आसन पर बैठा था।)
कर्मभूमि: - भारतं महर्षीणां तपोभूमिः वीराणां च कर्मभूमिः अस्ति। (भारत महर्षियों की तपोभूमि और वीरों की कर्मभूमि है।)
वैज्ञानिक: - वैज्ञानिकाः मानवकल्याणाय नित्यं नवान् अनुसन्धानं कुर्वन्ति। (वैज्ञानिक मानव कल्याण के लिए नित्य नए अनुसंधान करते हैं।)
--- UP Board समाधान समाप्त ---
UP Board Class 8 Hindi 14. आर्यभटः Solution is available at our platform https://upboardSolution.com in hindi medium for free of cost. Content provided on our website is free of cost and in PDF format which is easily available for download. Getting the UP Board Solutions for Class 8 will help student to achieve good learning experience so that they can study effectively. UP board holds examination of more than 3 million students every year and majority of the question of exams are from their UP Board Solutions. That’s why it is important to study using the textSolution issued by UP Board.
It is essential to know the importance of UP Board Class 8 Hindi 14. आर्यभटः textSolution issued by UP Board because students completely rely on these Solutions for their study and syllabus offered by UP Board is so balanced that each student should be aware about the importance of it. Below is the list of Importance of UP Board Class 8 Hindi 14. आर्यभटः :
There are various features of UP Board Class 8 TextSolutions, some of them are mentioned below so that you student can understand the value and usability of the contend and understand why Uttarpradesh board has prescribed these Solutions.
